Z dziobem trzmielojada
Ba?ka?skie wiatry
Pilna pro?ba

U?ytkownicy Online

Naszą witrynę przegląda teraz 25 gości 
Rozmowa w setn? rocznic? urodzin Marii Antoniny Bonieckiej Email
Wpisany przez Jurata Bogna Serafi?ska   
Jurata Bogna Serafi?ska rozmawia z Magd? Budzynowsk?

Magda Budzynowska crka pisarki Marii Antoniny Bonieckiej, z ktr? wyemigrowa?a do Australii w 1965 roku.

1.Pani Magdo, czy mog?aby Pani przybli?y? czytelnikom posta? swojej matki jako pisarki? Jakiego rodzaju twrczo?? uprawia?a, gdzie i kiedy publikowa?a?

Pisa?a reporta?e, felietony. Przede wszystkim jednak by?a prozaikiem, pisa?a powie?ci.
Jeszcze przed wojn? opublikowa?a kilka prac z dziedziny psychologii. Fascynowa?y j? zmiany ktre pod wp?ywem ?rodowiska, zachodz? w dojrzewaj?cym cz?owieku.
W 1950 roku wyda?a niewielk? ksi??k? p.t. Nad Wielkim Zalewem. T? ksi??k? recenzowa?, znany dzi? powszechnie Jacek Trznadel, autor Ha?by domowej. Nad Wielkim Zalewem to nie tylko jej debiut, to tak?e pierwsza po wojnie opublikowana w formie powie?ci ksi??ka o tematyce Ziemi Szczeci?skiej.
W?rd innych powie?ci, wydanych nak?adem Czytelnika, ostatni?, opublikowan? w PRL by?a ksi??ka najwcze?niej napisana, a z?o?ona w Czytelniku w 1947 roku. Ksi?ga Mi?o?ci i Cierpienia mia?a tragiczne dzieje. Przele?a?a u cenzora ponad 10 lat aby, solidnie okrojona, ukaza? si? drukiem na fali odwil?y w kulturze w 1958 roku. Tematem ksi??ki jest martyrologia ?ydw i koszmar hitlerowskiej okupacji. Dzi?ki opisom ?owickiej wsi, gdzie matka, podobnie jak Maria D?browska przebywa?a, ksi??ka znalaz?a w?rd ?owiczan wiernych przyjaci?.
W 1975 roku wyda?a nak?adem Polskiej Fundacji Kulturalnej w Londynie, wa?n?, rozliczeniow? ksi??k? Ucieczka za druty.

2.Czy s? dost?pne obecnie ksi??ki Marii Antoniny Bonieckiej? A je?li tak, to w Polsce czy w Australii?

Nie s?dz? aby ksi??ki, poza wa?niejszymi bibliotekami jak Ksi??nica Pomorska w Szczecinie, Narodowa Biblioteka w Warszawie, State Library of NSW, University of Sydney Library i naturalnie National Library of Australia, by?y dost?pne. Ucieczka za druty mimo warto?ci jak? przedstawia, nie znalaz?a w Polsce wydawcy a nak?ad PKF by? jak wiemy, bardzo skromny.

3.W 1937 roku Maria Antonina Boniecka uko?czy?a studia filozoficzne, ale wkrtce w czasie okupacji zosta?a ?o?nierzem AK - by?a kopistk? i archiwistk?. Czy zachowa?y si? jakie? jej prace z tego okresu?

Poza tym, ?e Ksi?g? Mi?o?ci i Cierpienia pisa?a pod koniec wojny w obozie w Ma?szycach oraz w ?owiczu, nic mi na temat innych prac nie wiadomo.

4.Jak wygl?da?y ?ycie, praca i twrczo?? Marii Bonieckiej po wojnie? Czy napotyka?a przeszkody w zwi?zku z odmow? wst?pienia do PZPR?

Mimo zach?cania przez pisarzy takiej miary jak Andrzejewski czy Ga?czy?ski, matka nigdy do partii nie wst?pi?a. Poza krtkim okresem Odwil?y kiedy wydano jej kilka pozycji i zaproponowano redagowanie tygodnika Ziemia i Morze jej ?ycie i praca i twrczo?? by?y analogiczne do losw pisarzy represjonowanych w PRL. Te losy by?y wr?cz tragiczne... Opisa?a je w ksi??ce Ob?awa Joanna Siedlecka. Matka tak scharakteryzowa?a swoje ?ycie w tamtym okresie; moja dyskryminacja zacz??a si? od 1945 roku i trwa?a dwadzie?cia lat, z krtk? przerw? rehabilitacji tu? w okresie Pa?dziernika.

5.W czasie Odwil?y 1956 roku Maria Boniecka zosta?a redaktorem naczelnym, ukazuj?cego si? na Pomorzu tygodnika spo?eczno-literackiego "Ziemia i Morze. S?ysza?am, ?e w tygodniku tym publikowano teksty krytyczne wobec partii i systemu. Czy by?y tego skutki?

Tak. 7 grudnia 1956 roku, wkrtce po doj?ciu Gomu?ki do w?adzy, matka pod swoj? nieobecno??, na interwencje w?adz KC, zosta?a jednog?o?n? decyzj? zespo?u, usuni?ta ze stanowiska redaktora naczelnego w trybie natychmiastowym. W archiwum matki ocala? protok? z zebrania zespo?u redakcyjnego tygodnika Ziemia i Morze na ktrym podj?to t? decyzje.

6.B??dy polityczne wobec sprawy w?gierskiej, cenzury, nie do?? silne przeciwstawianie si? b??dnym tendencjom, niekonsultowanie si? z Komitetem Wojewdzkim odno?nie polityki redakcyjnej, nie zbli?anie linii pisma do linii partii to fragment z urz?dowego pisma odwo?uj?cego ze stanowiska?

Tak, to by?y oficjalne przyczyny odwo?ania, podane przez w?adze w Komitecie Wojewdzkim w Szczecinie. Ponadto stwierdzono mi?dzy innymi ?e brak jej walorw ideowych.

7.Czy by?y jeszcze jakie? konsekwencje? Zakaz druku?

Tak. Bezpo?rednio po usuni?ciu z redakcji, wytoczono matce proces karny. Rozpocz?? si? 17 grudnia 1956 roku i trwa? wiele miesi?cy. Warto odnotowa? ?e by? to pierwszy proces dziennikarski w powojennym Szczecinie. Odbywa? si? przy drzwiach zamkni?tych. Straszono wtedy matk? ?e utopi? jej dzieci w jeziorze... Matka ten proces wygra?a. Dokumenty ca?ego procesu zachowa?y si? w archiwum matki, udost?pni?am je na stronie internetowej Marii Bonieckiej. Od 1958 roku nie wydano w Polsce Ludowej ani jednej ksi??ki ale oficjalny zakaz druku nast?pi? bodaj w 1962 lub 1963 roku.

8.Jak dosz?o do emigracji i dlaczego w?a?nie do Australii?

Domy?lam si? ?e szykany doprowadzi?y do tego, ?e w matce zacz??a wcze?nie dojrzewa? desperacka decyzja emigracji. Jednak to w?adze a nie matka decydowa?y o tym czy, kiedy i na jakich warunkach dojdzie do wyjazdu. O tym opowiedzia?a w Ucieczce za druty...
W Australii mieszka? mj brat i siostra, wi?c Australia przyci?ga?a nas nie tylko egzotyk?...

9.Od 1965 roku mieszka?a pani z mam? w Australii. Co by?o dalej?

Przede wszystkim reunion rodzinny!
To w Australii w?a?nie, napisa?a i wyda?a w Londynie w 1975 roku, wa?n? ksi??k? Ucieczka za druty. To utwr b?d?cy sum? prze?y? autorki, kwintesencj? jej przemy?le? nad istot? odmiany stalinizmu i swojego w nim miejsca. Tu pracowa?a nad inna ksi??k?, ktra mia?a nosi? tytu? Rzecz o emigracji. St?d pisa?a do wielu pism emigranckich rozsianych w wolnym ?wiecie jak n.p. Tygodnik Polski w Melbourne, Wiadomo?ci londy?skie czy nowojorski Nasz Dziennik.

10.Pani mama urodzi?a si? w 1910 roku, a wi?c wywiad ten robimy w stulecie jej urodzin. Czy planuje Pani mo?e wznowienie ktrej? z publikacji mamy dla u?wietnienia tej rocznicy?

Pani Jurato, pragn? Pani podzi?kowa? za przypomnienie mi tej znacznej rocznicy. To Pani zawdzi?czam to, ?e napisa?am szereg listw, mi?dzy innymi do Zast?pcy Prezydenta Miasta Szczecina, do Sekretarza Naukowego Biblioteki G?wnej US, przypominaj?c miastu o przypadaj?cym stuleciu urodzin jego pisarki. Portal mi?o?nikw Starego Szczecina, Sedina.pl opublikowa? notk? biograficzn? Marii Bonieckiej. Niezale?nie od stulecia urodzin, Teatr Strefa Ciszy prezentowa? w czerwcu na ulicach Szczecina spektakl Salto Mortale. Pomys? tego poruszaj?cego widowiska niezwyk?ej historii porzuconych fortepianw w okolicach Jeziora D?bskiego mia? si? narodzi? z przejmuj?cego opisu tego? obrazu, przez Mari? Bonieck? w ksi??ce Ucieczka za druty.

11.Mam jeszcze jedno pytanie. Czy zwraca?a si? Pani do IPN o zbadanie czy pani mama Maria Boniecka by?a rozpracowywana przez UB? Je?li tak, to czy znalaz?y si? dokumenty na ten temat?

Tak. O tym ?e Maria Boniecka jest na indeksie katalogowym archiwalnych zasobw akt IPN dowiedzia?am si? z Listy Wildsteina, kiedy lista obieg?a ?wiat. Wniosek o udost?pnienie wgl?du, z?o?y?am w 2007 r. Kwerend? zako?czono w 2009 r. Decyzj? osobistego przegl?dania dokumentw gromadzonych przeciw matce przez esbecj?, uzna?am za rodzaj ho?du wobec niej. Z wypisu z kartoteki b. Biura C na podstawie karty K-3 BU I-126010 - zwan? kwestionariuszem ewidencyjnym figuranta - dowiedzia?am si? ?e na Bonieck? Mari?, Antonin? urodzon? 19.VI.1910, by?a za?o?ona sprawa na Wydziale III gr. IV, jej numer, powd rejestracji i przez kogo prowadzona. Za powd rejestracji figurantki Bonieckiej Marii, Antoniny podano wrogi stosunek do PRL i antypa?stwowe wypowiedzi. Sprawie matki, nadano kryptonim KULTURA. Dokumenty otrzymane z IPN, b?d? w nieodleg?ej przysz?o?ci, publikowa?a na stronie matki.

Bardzo dzi?kuj? za rozmow? i ciesz? si? je?li nasze rozmowy w sprawie wywiadu przyczyni?y si? do u?wietnienia stulecia urodzin Pani mamy Marii Bonieckiej.

Warszawa, 24.X.2010r.
Tekst opublikowano w kwartalniku Migotania Przeja?nienia nr 4 (29)/2010
Zmieniony: Piątek, 21 Styczeń 2011 14:51